സൗഹൃദമേ നന്ദി

Ottawa Tulip Festival - Google Images

മെയ്‌ മാസത്തിലാണ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ആകര്‍ഷകമായ ടുലിപ് ഉത്സവം കാനഡയുടെ തലസ്ഥാനമായ ഒട്ടാവയില്‍ നടക്കുന്നത്. മുപ്പത് പൂത്തടത്തിലായി അറുപത് വിവിധയിനത്തില്‍പ്പെട്ട 300,000 ടുലിപ്പുകള്‍ വിരിഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്ന നദിക്കരയും, അതിനു പിന്നിലായി പ്രൌഡിയോടെ നില്‍ക്കുന്ന പാര്‍ലമെന്റ്‌ മന്ദിരവും എല്ലാവര്‍ഷവും ആയിരങ്ങളെ ആകര്‍ഷിക്കുന്നു. രണ്ടാഴ്ചയോളം നീണ്ടു നില്‍ക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തിന്‌ പിന്നില്‍ കടല്‍ കടന്നെത്തിയ ഒരു സൗഹൃദത്തിന്‍റെ ചരിത്രമുണ്ട്.

രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് യുറോപ്പില്‍ തങ്ങളുടെ നിലനില്‍പ്പിന് വേണ്ടി ഡച്ചുകാര്‍ പൊരുതുന്ന സമയം. നെതെര്‍ലാന്‍ഡില്‍ നാസികളുടെ കടന്നുകയറ്റത്തിന്‍റെ  രണ്ടാം ദിവസം ഡച്ച് രാജകുടുംബാംഗങ്ങളെ ബ്രിട്ടീഷ്‌ യുദ്ധക്കപ്പലില്‍ സുരക്ഷിതമായി ലണ്ടനിലേക്ക്  നാടുകടത്തി. ലണ്ടനിലെ ലോര്‍ഡ്‌ ബ്ലേടിസ്ലോയിയുടെ അതിഥിയായി താമസിക്കവേ, 1940 ജൂണില്‍ ജൂലിയാന രാജകുമാരിയും അവരുടെ രണ്ടു പെണ്മക്കളും കാനഡയുടെ അന്നത്തെ ഗവര്‍ണര്‍ ജനറലിന്റെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ചു ഒട്ടാവയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ഡച്ച് യുദ്ധക്കപ്പലായ സുമാത്രയില്‍ അറ്റ്‌ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിലൂടെ ദീര്‍ഘദൂരം കടല്‍ യാത്രചെയ്തു രാജകുമാരിയും മക്കളും ഹാലിഫക്സില്‍ വന്നിറങ്ങി.  കുറച്ചു നാളത്തെ വിശ്രമത്തിനു ശേഷം അവര്‍ അവിടെ നിന്ന് തലസ്ഥാനമായ ഒട്ടാവയിലേക്കു പോന്നു.   നല്ലൊരു വ്യക്തിത്വത്തിനു ഉടമയായ ജൂലിയാന രാജകുമാരി പല സാമൂഹിക പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളിലും ഏര്‍പ്പെട്ടിരുന്നുവെത്രേ. 

File photo Princess Juliana & Family (1943) -- Google Images

ഒരു വര്‍ഷത്തെ ഇടവേളക്കുശേഷം ഭര്‍ത്താവായ ബേര്‍ണ്‍ഹാര്‍ഡ്‌ രാജകുമാരന്‍ കാനഡയില്‍ എത്തി കുടുംബത്തോടൊപ്പം ചേര്‍ന്നു. ഗര്‍ഭിണിയായ ജൂലിയാന രാജകുമാരിയെ ഒട്ടാവയിലെ സിവിക്‌ ആശുപത്രിയിലാണ് പ്രവേശിപ്പിച്ചത്.  പിറക്കാന്‍ പോകുന്ന കുഞ്ഞിന്റെ ഡച്ച് പൗരത്വം  സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സിവിക്‌ ആശുപത്രിയില്‍ രാജകുമാരി കിടന്നിരുന്ന മുറിയുടെയും പരിസരത്തിന്റെയും  അവകാശം താല്‍ക്കാലികമായി നെതര്‍ലന്‍ഡിനു കാനഡ വിട്ടു കൊടുക്കുകയായിരുന്നു. 1943 ജനുവരി പത്തൊന്‍പതാം തിയതി സമാധാനത്തിന്‍റെയും പ്രതീക്ഷയുടെയും പ്രതീകമായി മാര്‍ഗരെറ്റ്‌ രാജകുമാരി കാനഡയുടെ ഡച്ച് മണ്ണില്‍ പിറന്നു വീണു. അന്നേ ദിവസം ഒട്ടാവയിലെ പാര്‍ലിമെന്റ് പീസ്‌ ടവറില്‍ ഡച്ച് പതാകയാണ് പാറിയത്.


വടക്കേ അമേരിക്കയില്‍ ജനിച്ച ആദ്യത്തെ രാജകുമാരിയായി മാര്‍ഗരെറ്റ്‌. യുദ്ധം അവസാനിച്ചതിനു ശേഷം നെതര്‍ലന്‍ഡ്സില്‍ തിരിച്ചെത്തിയ ജൂലിയാന രാജകുമാരി തനിക്കും തന്റെ കുടുംബത്തിനും, അതിലുപരിയായി രാജ്യത്തിനും കാനഡ നല്‍കിയ സഹായങ്ങള്‍ക്ക് നന്ദി സൂചകമായി 100,000 ടുലിപ് കിഴങ്ങുകള്‍ കൊടുത്തയച്ചു.

City of Ottawa Archives (Google images)

കുറച്ചു വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കുശേഷം സൗഹൃദത്തിന്‍റെ കൈയൊപ്പ്‌ പതിപ്പിച്ച്‌ വിവിധ വര്‍ണ്ണങ്ങളില്‍ പൂത്തു നില്‍ക്കുന്ന ഡച്ച് ടുലിപ്പുകള്‍ കാനഡയുടെ തലസ്ഥാനമായ ഒട്ടാവയുടെ പ്രധാന ആകര്‍ഷണമായി മാറി. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ്  ടുലിപ്പുകള്‍ നെതെര്‍ലാന്‍ഡ്സില്‍ എത്തുന്നത്‌. ടുലിപ്പാ ജെസ്നെറിയാനാ എന്ന ശാസ്ത്രനാമമുള്ള ടുലിപ്പുകള്‍ ആദ്യമായി കണ്ടത് പേര്‍ഷ്യയിലും തുര്‍ക്കിയിലുമാണ്. പണ്ട് കാലങ്ങളില്‍ തുര്‍ക്കിയിലെ ആണുങ്ങള്‍ അവരുടെ തലപ്പാവ് ടുലിപ്പുകള്‍ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. പേര്‍ഷ്യന്‍ നവവത്സരത്തെ വരവേല്‍ക്കാന്‍ ഇറാനിലെ ജനങ്ങള്‍ ടുലിപ്പുകള്‍ കൊണ്ടാണ് വീടുകള്‍ മോടിപിടിപ്പിച്ചിരുന്നത്. പേര്‍ഷ്യയില്‍ "ലാലെഹ്" എന്നറിയപ്പെടുന്ന ടുലിപ്, പ്രണയത്തിന്‍റെ പ്രതീകം കൂടിയാണ്..ഏതോ ഒരു ആത്മാര്‍ത്ഥ പ്രണയത്തിന്‍റെ രക്തത്തുള്ളികളില്‍ ഭൂമിയില്‍ ഇറ്റി വീണതില്‍ നിന്നാണെത്രേ ആദ്യത്തെ ടുലിപ്പുകള്‍ വിടര്‍ന്നത് എന്നാണ് പേര്‍ഷ്യന്‍ വിശ്വാസം. 

ചരിത്രത്തില്‍ ടുലിപ്പ് യുഗം എന്നത് ഒട്ടോമാന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സുവര്‍ണ്ണ കാലഘട്ടത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പേര്‍ഷ്യന്‍ കവിയായിരുന്ന മുശാരിഫുദിന്‍ സാദിയുടെ “ഗുലിസ്ഥാന്‍” എന്ന കവിതയില്‍ ടുലിപ്പുകളെ കുറിച്ച് പരാമര്‍ശിക്കുന്നുണ്ട്. ടുലിപ്പ് കൃഷിയുടെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ കോര്‍നെലിസും റോസയും തമ്മിലുള്ള പ്രണയമാണ് അലക്‌സാണ്ടര്‍ ദുമസ് പെരെ എഴുതിയ “ദി ബ്ലാക്ക്‌ ടുലിപ്പ്” എന്ന നോവലിലെ ഉള്ളടക്കം. 

ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പ്രകൃതി സ്നേഹികളുടെ ശ്രദ്ധ ആകര്‍ഷിച്ച കാനഡയിലെ ടുലിപ്പുകളുടെ  ദ്രിശ്യങ്ങള്‍ പകര്‍ത്തിയത് മലക്ക്‌ കര്ഷ് എന്ന അര്‍മേനിയന്‍ വംശജനായ കനേഡിയന്‍ ഫോട്ടോഗ്രാഫര്‍ ആയിരുന്നു.

Tulip - Photo from Flickr

ടുലിപ്പുകളുടെ  മാസ്മരികത തന്‍റെ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം ലോകത്തിനു കാണിച്ചു കൊടുത്തു. ടുലിപ്പുകളുടെ സൗന്ദര്യം അനശ്വരമാക്കിയ ആ കലാകാരന്‍ തന്നെയാണ് ടുലിപ് ഉത്സവത്തിനും നാന്ദികുറിച്ചത്. 1953 ലാണ് മലക്കിന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഒട്ടാവ ബോര്‍ഡ്‌ ഓഫ് ട്രേഡ് ആദ്യമായി ടുലിപ് ഉത്സവം നടത്തുന്നത്. അക്ഷരങ്ങളിലൂടെയും ചിത്രങ്ങളിലൂടെയും മരണംവരെ ടുലിപ്പുകളെ സ്നേഹിച്ച മലക്കിനെ ആദരിക്കാന്‍ കാനഡ മടിച്ചില്ല. ബഹുമതികള്‍ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. കനേഡിയന്‍ തപാല്‍വകുപ്പ്‌ പുറത്തിറക്കിയ ടുലിപ് സ്റ്റാമ്പിലും, ഒരു ഡോളര്‍ കനേഡിയന്‍ നോട്ടിലും മലക്ക്‌ കര്ഷിന്റെ ചിത്രങ്ങള്‍ ഉള്‍പ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഒട്ടാവയിലെ ഒരു തെരുവ് മലക്കിന്റെ പേരില്‍ അറിയപ്പെടുന്നു. ഓര്‍ഡര്‍ ഓഫ് കാനഡ,  വിറ്റെന്‍ അവാര്‍ഡ്‌, ഫിലിം ബോര്‍ഡ്‌ ഓഫ് കാനഡയുടെ ഗോള്‍ഡ്‌ മെഡല്‍ എന്നിവക്കും ഈ കലാകാരന്‍ അര്‍ഹനായി. 

Canada Post stamp - Google images

1967 ല്‍ ടുലിപ്പുമേളത്തില്‍ പങ്കെടുക്കാനായി ജൂലിയാന രാജ്ഞി കാനഡയില്‍ എത്തിയിരുന്നു. സ്നേഹവും സൗഹൃദവും വരും തലമുറയ്ക്ക് കൈമാറി തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം വയസ്സില്‍ അവര്‍ ഈ ലോകത്തോട് വിട പറഞ്ഞു. പിന്നീട് ടുലിപ് ഉത്സവത്തിന്റെ അമ്പതാം വാര്‍ഷികം ആഘോഷിക്കാനായി മാര്‍ഗരെറ്റ്‌  രാജകുമാരിയും പിറന്ന മണ്ണിലെത്തുകയുണ്ടായി. ഒരു മില്യണ്‍ ടുലിപ്പുകള്‍ വിരിഞ്ഞുനില്‍ക്കുന്ന ഒട്ടാവയുടെ മണ്ണിന് പറയാന്‍ ഇനിയും കഥകള്‍ ഏറെയുണ്ടാകും. പകയും പ്രതികാരവും അശാന്തിയും ദിനംപ്രതി ഉറക്കംകെടുത്തുന്ന ഇന്നത്തെ കാലത്തു അരനൂറ്റാണ്ടിനു മുന്‍പ് തുടങ്ങിയ ഒരു സ്നേഹബന്ധത്തിന്‍റെ പ്രതീകമെന്നോണം എല്ലാവര്‍ഷവും ആയിരം ടുലിപ്പുകള്‍  ഡച്ചില്‍ നിന്ന് കാനഡയില്‍ എത്തുന്നു. സൗഹൃദങ്ങള്‍ക്ക് അതിര്‍ത്തികള്‍ ഇല്ലായെന്ന ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തലോടെ...

ചരിത്ര പ്രസിദ്ധമായ സൗഹൃദത്തിന്റെ കഥ ഞാന്‍ അറിഞ്ഞത് മറ്റൊരു സൗഹൃദത്തില്‍ നിന്ന്. നിര്‍മല ചേച്ചി (നിര്‍മല തോമസ്‌)യുടെ  കലാകൌമുദിയില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച കൊല്ലം രാജാവിന്‍റെ ടുലിപ്പുകള്‍  എന്ന കഥയില്‍ നിന്നാണ് എന്‍റെ ഈ പോസ്റ്റിന്റെ പിറവി.   സൗഹൃദങ്ങള്‍ നെഞ്ചോട്‌ ചേര്‍ത്ത് ടുലിപ്പുകളെ അടുത്തറിയാന്‍ ഇനി,

City of Ottawa official site - image from Google