വിളക്കുമാടം

സ്വര്‍ണ്ണത്തെരുവുകളില്‍  നിന്ന് അക്ഷരങ്ങളുടെ പറുദീസയിലേക്ക്....

Travel route of knowledge - Google Image

നൂറ്റാണ്ടുകള്‍ക്കു മുന്‍പ് ദീര്‍ഘവീക്ഷകരായ ഭരണാധികാരികളുടെ കീഴില്‍ തിംബക്തൂ വാണിജ്യപരമായി മാത്രമല്ല വിദ്യാഭ്യാസപരമായി പ്രത്യേകിച്ച് എഴുത്തിലും വായനയിലും മുന്‍പന്തിയിലായിരുന്നു എന്ന വസ്തുത മനസ്സില്‍ ആരൊക്കെയോ വരച്ചു ചേര്‍ത്ത ആഫ്രിക്കയുടെ ചിത്രം മാറ്റി വരക്കുകയാണ് ഞാന്‍.നാടോടികളായിരുന്ന തിംബക്തൂവിലെ ഗോത്രക്കാരുടെ കൈവശം ഇസ്ലാമിന്‍റെ മുന്‍പുള്ള കാലഘട്ടങ്ങളിലെ അപൂര്‍വ ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവയെല്ലാം തോല്‍സഞ്ചികളില്‍ ആക്കി പോകുന്ന വഴിക്ക് മരുഭൂമിയില്‍ കുഴിച്ചിടുമായിരുന്നത്രേ. യാത്രയെല്ലാം കഴിഞ്ഞു തിരികെ വരുമ്പോള്‍ കുഴിച്ചിട്ട സ്ഥലത്ത് നിന്ന് അവരതെടുത്തു വാസ സ്ഥലത്തേക്ക്കൊണ്ടു പോരും.ഒരര്‍ത്ഥത്തില്‍ പറഞ്ഞാല്‍ സഞ്ചരിക്കുന്ന ലൈബ്രറികള്‍ ആയിരുന്നു ഇവ. അവരുടെ ഓര്‍മശക്തിയുടെ മുന്നില്‍ സഹാറ പോലും തലകുനിച്ചിരിക്കാം. അതോ ഭൂമുഖത്ത്‌ പിറന്നു വീഴാവുന്ന ഓരോ കറുത്ത മുത്തിനും അറിവിന്‍റെ പാഠങ്ങള്‍ പകരാന്‍ വേണ്ടി പ്രകൃതി തന്നെ സൂക്ഷിച്ചതായിരിക്കുമോ?എഴുത്തും വായനയും യുറോപ്പിന്റെ കുത്തകയായിരുന്നു എന്ന കണക്കുകള്‍ ഇവിടെ തെറ്റുകയാണ്. 

Sankara University - Google Image

മക്കയില്‍നിന്നും കൈറോവില്‍ നിന്നുമുള്ള പണ്ഡിതരെ മൂസാ രാജാവ്‌ തിംബക്തൂവിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചുവരുത്തി. വന്നവര്‍ ആരും തിരിച്ചു പോയില്ല എന്ന് വേണം കരുതാന്‍. കാരണം പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ മൂന്ന് യൂണിവേര്‍സിറ്റികളും,നൂറ്റിയമ്പതിലധികം പഠനകേന്ദ്രങ്ങളും തിംബക്തൂവില്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു. ലോകത്തിലെ തന്നെ പഴക്കംചെന്ന സങ്കോറാ യൂണിവേര്‍സിറ്റി തിംബക്തൂവിലാണ്. ആഫ്രിക്കയിലെ ഇസ്ലാമത പ്രചാരണത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങളായ മാറിയത്  ഈ യൂണിവേഴ്സിറ്റികള്‍ ആണ്. കൈറോ, പേര്‍ഷ്യന്‍, ബാഗ്ദാദ് എന്ന് തുടങ്ങി ലോകത്തിന്‍റെ നാനാദിക്കില്‍ നിന്നും പണ്ഡിതര്‍ തിംബക്തൂവില്‍ എത്തി.പണ്ഡിതശ്രേഷ്ട്രര്‍ക്കായി വിശുദ്ധ  പഠന ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ മരുഭൂമി കടന്നു വന്നു. അറിവിന്‍റെ നിറകുടങ്ങള്‍ ആയിരുന്നു അവയെല്ലാം.  ഇസ്ലാമിക്‌ പഠനങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം, വ്യാകരണം,  കണക്ക്, നിയമം, ശാസ്ത്ര ശാഖകള്‍ ആയ ജ്യോതിശ്ശാസ്‌ത്രം   വൈദ്യശാസ്ത്രം, തച്ചു ശാസ്ത്രം  , ഭൂമിശാസ്ത്രം, ഭൌതികശാസ്ത്രം, രസതന്ത്രം, തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ഇവിടെ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു. അന്ന് പഠനത്തോടൊപ്പം എഴുത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണ് ഏഴു ലക്ഷത്തില്‍പ്പരം കണ്ടെടുത്ത കൈയെഴുത്തുപ്രതികള്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.കറുത്ത ഭൂഖണ്ഡത്തിനെ ചവിട്ടി താഴ്ത്തി ചരിത്രം എഴുതിയവരെ ലജ്ജിപ്പിക്കുന്ന കണ്ടെത്തലുകള്‍!!!

Copy of a manuscript - Google Image

പരിശുദ്ധ ഖുര്‍ആന്‍റെ പഠനങ്ങളും, പ്രവാചകനായ മുഹമ്മദ്നബി (PBUH)യുടെ  സന്ദേശങ്ങളും അടങ്ങിയ ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍  മക്കയില്‍ നിന്ന് കൊണ്ട് വന്നു ഇവിടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികള്‍ ആക്കിയിരുന്നുവത്രേ. ഓരോ കുടുംബവും തങ്ങളുടെ പൈതൃകസ്വത്തായി ഇവയെ കാത്തു വെച്ചു. തലമുറകള്‍ കൈമാറുന്ന നിധികുംഭം. 

Haidara - Google Image

മാമ്മാ ഹൈദാരാ മെമ്മോറിയല്‍ ലൈബ്രറി എന്നറിയപ്പെടുന്ന മാലിയിലെ ഈ ലൈബ്രറിയില്‍ ഹൈദാരാ കുടുംബത്തില്‍ പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ട് മുതല്‍ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെയും കൈയെഴുത്തുപ്രതികളുടെയും അപൂര്‍വശേഖരമാണ്. ഓര്‍ക്കുക തിംബക്തൂവിലെ ഓരോ കുടുംബത്തിലും ഇതുപോലെയുള്ള ശേഖരങ്ങള്‍ ഉണ്ട്.  ഈ കുടുംബത്തിന്‍റെ ഇന്നത്തെ കണ്ണിയായ അബ്ദുല്‍ ഖാദര്‍ ഹൈദാറാ ഇതിന്റെ മേല്‍നോട്ടം വഹിക്കുന്നതോടോപ്പാം ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ പഠിക്കുകയും അവയുടെ വിഷയ-വിവരപട്ടിക തയാറാക്കി എടുക്കാനുമുള്ള ശ്രമത്തിലാണ്.

Women in Timbaktu - Google Image

അന്നത്തെ തിംബക്തൂവിലെ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം എടുത്തു പറയേണ്ടതാണ്. പെണ്‍കുട്ടികള്‍ക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിക്കുന്ന അത്യാധുനികലോകത്തിലെ കാട്ടാളന്മാര്‍   അറിയണം.പെണ്‍സമൂഹം  വിശുദ്ധവും അപൂര്‍വവുമായ ഗ്രന്ഥങ്ങള്‍ പഠിക്കുക മാത്രമല്ല എഴുതി സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു.  സമൂഹത്തില്‍ അവര്‍ക്കുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥാനവും , സ്വാതന്ത്ര്യവും, കാഴ്ചപ്പാടുകളും  രേഖപ്പെടുത്തി വെച്ച കുറിപ്പുകളില്‍ നിന്ന് വ്യക്തമാണ്. പഠിക്കാന്‍ ഏറെയുണ്ട് പഴമയുടെ ഈ പാഠങ്ങള്‍. ഇന്ന് കണ്ടെടുക്കുന്ന  കൈയെഴുത്തുപ്രതികളില്‍ സ്ത്രീകള്‍ എഴുതിയവയുമുണ്ട്. കുടുംബ സ്വത്തായി അവര്‍ അത് കാത്തു വെച്ചു. പഠനങ്ങള്‍ മാത്രമല്ല സര്‍ഗസൃഷ്ടികളും ഉണ്ടായിരിക്കാം. യുറോപ്പില്‍ ക്രിസ്തുമതം ലാറ്റിന്‍ ഭാഷ പ്രചരിപ്പിച്ച പോലെ ഇസ്ലാംമതം അറബി ഭാഷക്ക് പ്രാമുഖ്യം നല്‍കി. അതുകൊണ്ടായിരിക്കാം ലിപികള്‍ ഇല്ലാത്ത പല ആഫ്രിക്കന്‍ ഭാഷകളിലെയും കുറിപ്പുകള്‍ അറബിയില്‍ എഴുതിയിരിക്കുക. ഏതു ഭാഷയാണെന്നു കണ്ടുപ്പിടിച്ചു എന്താണ് എഴുതിയിരിക്കുന്നത് എന്ന് മനസിലാക്കി എടുക്കുക എളുപ്പമല്ല. ചില ഭാഷകള്‍ അന്യംനിന്നുപോയവയാവാം. ഈ പൌരാണികനിധിയാണ് വിലമതിക്കാന്‍ ആവാത്ത ആഫ്രിക്കയുടെ ചരിത്രരേഖകള്‍!

Collected Manuscripts - Google Image

തിംബക്തൂവിലെ സങ്കോറാ യൂണിവേര്‍സിറ്റിയില്‍ പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടില്‍ത്തന്നെ 25,000 ലധികം കുട്ടികള്‍ പഠിച്ചിരുന്നതായി യൂണിവേര്‍സിറ്റി രേഖകള്‍ സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഖുറാനില്‍ അതിഷ്ടിതമായ പഠനമായിരുന്നെങ്കിലും മറ്റു ശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളും ഇവിടെ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നു. വ്യാകരണവും നിയമവും, കണക്കും ഇതില്‍ പ്രധാനമായും ഉള്‍പ്പെട്ടിരുന്നു. മൂന്ന് വര്‍ഷത്തെ പഠനത്തിന് ശേഷം വാചിക പരീക്ഷയും എഴുത്ത് പരീക്ഷയും കഴിഞ്ഞു പുറത്തിറങ്ങുന്നവര്‍ക്ക് ഡിപ്ലോമയും ഡിഗ്രിയും നല്‍കിയിരുന്നു. ഡിപ്ലോമയായി ഒരു തലപ്പാവ് ലഭിക്കും. തലയിലെ കെട്ടില്‍ നിന്ന് താഴെ ഒരു പ്രത്യേക അളവില്‍ തൂങ്ങികിടക്കുന്ന ഈ തലപ്പാവ് ധരിച്ച് സിദ്ദി യാഹിയാ പള്ളിയില്‍ കൂടിയിരിക്കുന്ന പണ്ഡിത സദസ്സിലേക്ക് കയറി വരുന്ന കുട്ടികളെ നടുക്കിരുത്തി ഇസ്ലാമിക നിയമങ്ങളെ കുറിച്ച് ഏഴു  ചോദ്യങ്ങള്‍ ചോദിക്കുന്നു. ഉത്തരം പറയാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കില്‍ തലപ്പാവ്‌ ധരിക്കാന്‍ അര്‍ഹത നേടാതെ വിദ്യാര്‍ഥി സദസ്സ് വിട്ടിറങ്ങും. എല്ലാ ചോദ്യങ്ങള്‍ക്കും ശരിയുത്തരം നല്‍കിയാല്‍ തലപ്പാവ് ധരിച്ച് പണ്ഡിതരുടെ കൂട്ടത്തില്‍ കൂടാം. ഇസ്ലാമിക സംസ്കാരവും, പഠനങ്ങളും അറബി ലിപികളുടെ പ്രചാരവും ആഫ്രിക്കയുടെ തനത് സംസ്കാരവുമായി കൂടിച്ചേര്‍ന്ന് പോവുകയായിരുന്നു. ഇസ്ലാമിനോടൊപ്പം സ്വന്തം സംസകാരത്തിന്റെ തനിമ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാന്‍ തിംബക്തൂവിലെ ജനത ശ്രദ്ധിച്ചു.

Manuscript - Google Image

എഴുത്ത് എന്ന പ്രതിഭാസം കിഴക്കില്‍ നിന്നും പടിഞ്ഞാറെ അറ്റത്തുള്ള ആഫ്രിക്കയുടെ ജീവനാഡിയായതു പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ക്ക് മുന്‍പാണ്. ലോകത്തിന്‍റെ നെറുകയില്‍ നില്‍ക്കുന്ന പലര്‍ക്കും അംഗീകരിക്കാന്‍ മടിയുള്ള സത്യം.  കാലിഗ്രാഫി അന്ന് പടര്‍ന്നു പന്തലിച്ചിരുന്നു. ഇന്ന് വളരെ കുറച്ചു പേര്‍ മാത്രമാണ് തിംബക്തൂവില്‍ ഇത് പരിശീലിക്കുന്നത്. ഇസ്ലാമിനെയും ചരിത്രത്തെയും ആഴത്തില്‍ അറിഞ്ഞിരുന്നവര്‍ തിംബക്തൂവിലായിരുന്നു എന്നത് അതിശയം തോന്നുന്നു.വിജ്ഞാനത്തിന്‍റെ ഈ മാമാങ്കം ഇസ്ലാമിന്‍റെ ഈറ്റില്ലത്തില്‍ നിന്നും ഭൂമിയുടെ അറ്റത്തുള്ള തിംബക്തൂവിലാണ് അരങ്ങേറിയത്.  നേടിയ അറിവുകള്‍ അവര്‍ മറ്റുള്ളവരിലേക്കും പകരാന്‍ മടിച്ചില്ല. മരുഭൂമി താണ്ടി അറിവിന്‍റെ പൊന്‍കിരണങ്ങള്‍ കറുത്ത ഭൂഖണ്ഡത്തില്‍ ആകെ വെളിച്ചം വീശി.  അന്ന് അറബി ലിപികള്‍ ഉപയോഗിച്ച് പല ആഫ്രിക്കന്‍ ഭാഷകളില്‍ ഡയറിയില്‍ കുറിച്ചിടും പോലെയാണ് ഓരോ സംഭവങ്ങളും എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. അതില്‍ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ സ്ഥാനനിര്‍ണ്ണയം മുതല്‍ കണക്കിലെ കളികളും, ദന്ത ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെയും, നാട്ടു വൈദ്യത്തിന്റെയും കുറിപ്പടികള്‍ വരെയുണ്ട്.കൂടാതെ ആയിരത്തിലേറെ ഫത്‌വകളും. കണ്ടുകിട്ടിയവയില്‍ നിന്നും അറബിയില്‍ എഴുതിയ കണക്കിലെ ആള്‍ജിബ്രയുടെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികള്‍  പരിവര്‍ത്തനം ചെയ്ത്‌ ഫ്രാന്‍സിലേക്ക് മൂല്യനിര്‍ണ്ണയത്തിനായി അയച്ചു കൊടുക്കുകയുണ്ടായി. ഇന്ന് അവരുടെ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ രണ്ടാംവര്‍ഷ വിദ്യാര്‍ത്ഥികള്‍ പഠിക്കുന്ന അതെ വിഷയം നൂറ്റാണ്ടുകള്‍ക്കു മുന്‍പ് തിംബക്തൂവിലെ യൂണിവേര്‍സിറ്റികളില്‍ പഠിപ്പിച്ചിരുന്നുവെന്ന കാര്യമറിഞ്ഞ് പാശ്ചാത്യ ലോകം ഞെട്ടിയിരിക്കണം..

Library Timbaktu - Google Image

വിദേശ സഹായത്തോടെ നടത്തുന്ന മൂന്നു സര്‍ക്കാര്‍ പൊതു ലൈബ്രറികള്‍ക്കു പുറമേ അറുപതില്‍ പരം സ്വകാര്യ ലൈബ്രറികളും തിംബക്തൂവില്‍ ഉണ്ട്. മൊറോക്കന്‍ ഭരണകാലത്ത് നാടുകടത്തപ്പെട്ട പ്രധാന പണ്ഡിതനായ അഹമ്മദ്‌ ബാബയുടെ പേരിലുള്ള അഹമ്മദ്‌ ബാബാ ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, വിഖ്യാതമായ മാമ്മാ ഹൈദാര ലൈബ്രറി, ഫോണ്ടോ കറ്റി ലൈബ്രറി എന്നിവയാണ് ഇന്ന് പ്രധാനമായും തിംബക്തൂവിലെ പൗരാണികമായ കൈയെഴുത്തുപ്രതികള്‍ ശേഖരിക്കുകയും, പഠിക്കുകയും, മൊഴിമാറ്റം ചെയ്തു, സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. നഷ്ടപ്പെട്ടതൊന്നും തിരിച്ചെടുക്കാനാകില്ലായെന്ന അനുഭവത്തില്‍ നിന്നാവണം തിംബക്തൂവിലെ  ജനങ്ങള്‍ അവരുടെ കൈവശം ഉള്ള പാതി നശിച്ച കൈയെഴുത്തുപ്രതികള്‍ സഹാറയുടെ പൊള്ളുന്ന മാറിടത്തില്‍ ഒളുപ്പിക്കുന്നത്. കണക്കില്‍ ഉള്‍പ്പെടാത്ത എത്രയോ പ്രതികള്‍  സഹാറയുടെ ആഴങ്ങളില്‍ മറഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട്, അല്ലെങ്കില്‍ കൈമാറി അപ്പുറം എത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ ആഴ്ചയും എഴുനൂറിലധികം കൈയെഴുത്തു പ്രതികള്‍ ലൈബ്രറികളില്‍ എത്തുന്നുണ്ടത്രേ.

Google Image - Burned Manuscripts

മണ്ണും പൊടിയും പിടിച്ച് ദാരിദ്ര്യത്തിന്‍റെ പര്യായമായി നില്‍ക്കുന്ന തിംബക്തൂവിന്‍റെ ഇന്നത്തെ സുവര്‍ണ്ണ സമ്പത്താണ് ഇസ്ലാമിക്‌ റിബലുകളില്‍ നിന്ന് രക്ഷിക്കാന്‍ അവിടുത്തെ ജനത ജീവന്മരണപ്പോരാട്ടം നടത്തുന്നത്. അടുത്തിടെ നടന്ന ആക്രമണത്തില്‍ ഇസ്ലാമിക്‌ റിബലുകള്‍ തീയ്യിട്ടു നശിപ്പിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചത് ഈ അമൂല്യങ്ങളായ നിധികളായിരുന്നു. ഖുര്‍ആന്‍ പഠനങ്ങളും പ്രവാചകന്‍റെ അരുളപ്പാടുകളും ഇതില്‍പ്പെടുമെന്നു ആധുനിക ഇസ്ലാമിന്‍റെ കാവല്‍ക്കാര്‍ ഓര്‍ത്തിരിക്കാന്‍ ഇടയില്ല. അടഞ്ഞുകിടക്കുന്ന അദ്ധ്യായങ്ങളില്‍ വെളിച്ചം വീണാല്‍ ഭൂമിയുടെ കറുത്ത ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ചരിത്രം തന്നെ മാറ്റി എഴുതേണ്ടിവരുമെന്ന് തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.കൈയില്‍ വന്നുചേരുന്ന ചിതലരിച്ച കടലാസ്സുകെട്ടുകള്‍ വായിച്ചു പഠിച്ചു അവയുടെ ഇലക്ട്രോണിക് കോപ്പികള്‍ ഉണ്ടാക്കി സൂക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിലാണ് തിംബക്തൂവിലെ ചരിത്രകാരന്മാരോടൊപ്പം ഇന്നത്തെ തലമുറകള്‍. വിശന്നു പൊരിയുന്ന  വയറും, എരിയുന്ന മനസ്സുമായി അവര്‍ ചികയുന്നു, പൂര്‍വികര്‍ തങ്ങള്‍ക്കായി നല്‍കിയ വിജ്ഞാനത്തിന്‍റെ അക്ഷയഖനികള്‍.... നൂറ്റാണ്ടുകള്‍ക്കിപ്പുറം ആഫ്രിക്കയുടെ ഈ വിളക്കുമാടത്തിലെ അറിവിന്‍റെ വെളിച്ചം ഇരുട്ട് നീക്കി ലോകത്താകെ പ്രകാശം പരത്തുമെന്ന വിശ്വസത്തില്‍...

"Salt comes from the North, gold comes from the South and silver from the country of white men. But word of God and the treasures of wisdom, are only to be found in Timbuktu" (Sudanese Proverb)